Średni koszt nabycia czy FIFO dla Bitcoina

Koszt nabycia odpowiada na jedno pytanie: ile naprawdę kosztowały monety, które wciąż są w portfelu? Od tej odpowiedzi zależy każde dalsze wyliczenie PnL, a dwie najczęściej stosowane metody — średni koszt i FIFO — mogą dla tej samej historii dać różne, choć równie poprawne wyniki.

Metoda średniego kosztu nabycia

Każdy zakup trafia do jednej wspólnej puli. Koszt nabycia to łączna wartość puli (cena × ilość + prowizja, zsumowane dla wszystkich zakupów), a średni koszt to ta suma podzielona przez łączną ilość. Przy sprzedaży zbywane monety rozlicza się po koszcie średnim: pula maleje proporcjonalnie, a sama średnia się nie zmienia.

Przykład poglądowy, z celowo okrągłymi liczbami: zakup 1 jednostki po 10 i zakup 1 jednostki po 30. W puli są 2 jednostki o łącznym koszcie 40; średni koszt wynosi 20. Sprzedaż 1 jednostki po 25: zrealizowany PnL wynosi 25 − 20 = 5, a pozostała jednostka nadal ma koszt nabycia 20.

FIFO

First in, first out, czyli „pierwsze weszło, pierwsze wyszło”: przyjmuje się, że sprzedawane są najwcześniej kupione monety, po ich cenie. Ten sam przykład według FIFO: sprzedana jednostka to ta kupiona po 10, więc zrealizowany PnL wynosi 25 − 10 = 15, a pozostała jednostka ma koszt nabycia 30. Te same transakcje, inny podział na część zrealizowaną i niezrealizowaną — suma jest identyczna, zmienia się tylko to, kiedy pojawia się zysk.

Która metoda jest właściwa?

Na własny użytek średni koszt zwykle lepiej oddaje to, jak w praktyce myśli się o zasobie budowanym latami: jedna pozycja, jedna średnia, jedna liczba, którą cena ma przebić. W sprawach podatkowych odpowiedź zależy wyłącznie od jurysdykcji — jedne wymagają FIFO, inne dopuszczają średni koszt, jeszcze inne metodę szczegółowej identyfikacji. Perly nie jest oprogramowaniem podatkowym i nic tutaj nie stanowi porady podatkowej; warto skonsultować się ze specjalistą, który zna obowiązujące przepisy.

Co robi Perly

Perly liczy średni koszt nabycia w czystym silniku księgowym, który przy każdej edycji od nowa wylicza całą pozycję z historii transakcji — także po zmianie wpisów z datą wsteczną, ponieważ wpisy przetwarza się w kolejności ich wykonania, a nie wprowadzenia. Prowizje przy zakupie wchodzą w koszt nabycia, a przy sprzedaży pomniejszają przychód. Aby zobaczyć własne wyniki, najlepiej zacząć od eksportu historii.