Bitcoin için ortalama maliyet ve FIFO

Maliyet esası tek bir soruyu yanıtlar: hâlâ elinizde tuttuğunuz coinler size gerçekte kaça mal oldu? Bunun üzerine kurulan her PnL rakamı bu soruya verilen yanıta bağlıdır ve en yaygın iki yöntem — ortalama maliyet ve FIFO — aynı geçmişten yola çıkıp farklı ama eşit derecede geçerli sonuçlar verebilir.

Ortalama maliyet yöntemi

Her alım tek bir havuza akar. Maliyet esasınız bu havuzun toplamıdır (tüm alımlar için fiyat × miktar + ücret toplamı); ortalama maliyetiniz ise bu toplamın toplam miktarınıza bölümüdür. Satış yaptığınızda satılan coinler ortalama maliyeti taşır: havuz orantılı olarak küçülür, ortalamanın kendisi ise değişmez.

Kasıtlı olarak yuvarlak sayılarla hazırlanmış basit bir örnek: 10'dan 1 birim, ardından 30'dan 1 birim aldığınızı düşünün. Havuzda toplam maliyeti 40 olan 2 birim bulunur; ortalama maliyet 20'dir. 1 birimi 25'ten sattığınızda gerçekleşen PnL 25 − 20 = 5 olur, kalan birimin maliyet esası ise yine 20'dir.

FIFO

İlk giren ilk çıkar: sattığınız coinlerin, aldığınız en eski coinler olduğu ve onların fiyatını taşıdığı kabul edilir. Aynı örnek FIFO ile: satılan birim 10'dan alınan birimdir; dolayısıyla gerçekleşen PnL 25 − 10 = 15 olur, kalan birimin maliyet esası ise 30'dur. İşlemler aynıdır, ama gerçekleşen ile gerçekleşmemiş arasındaki dağılım farklıdır: toplam değişmez, değişen kârın ne zaman ortaya çıktığıdır.

Hangisi doğru?

Kendi takibiniz açısından ortalama maliyet, insanların yıllar içinde oluşturdukları birikime gerçekte nasıl baktıklarıyla genellikle örtüşür: tek pozisyon, tek ortalama, aşılması gereken tek bir rakam. Vergi söz konusu olduğunda ise yanıt tamamen tabi olduğunuz mevzuata bağlıdır: bazı ülkeler FIFO'yu zorunlu kılar, bazıları ortalama maliyete, bazıları da özel tanımlama yöntemine izin verir. Perly bir vergi yazılımı değildir ve buradaki hiçbir bilgi vergi tavsiyesi niteliği taşımaz; sizin için geçerli kuralları bilen bir uzmana danışın.

Perly'nin yöntemi

Perly, maliyet esasını Ortalama Maliyet yöntemiyle hesaplar. Bunu, her düzenlemede pozisyonun tamamını işlem geçmişinizden yeniden türeten saf bir muhasebe motoru yapar; geçmişe tarihlenen kayıtlar da buna dahildir, çünkü kayıtlar girildikleri sırayla değil, gerçekleştikleri sırayla işlenir. Ücretler alımda maliyet esasına eklenir, satışta ise satış gelirinden düşülür. Kendi rakamlarınızı görmek isterseniz işe geçmişinizi dışa aktararak başlayın.